Rozmowa z płk. dypl. inż. nawig. Janem Ficermanem, prezesem pilskiego oddziału Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP.

Powszechnie wiadome jest, że zwrot „koło samolotu” to dla pilan i mieszkańców okolicznych miejscowości ważny od wielu lat punkt orientacyjny. Ale nie wszyscy wiedzą, skąd wzięła się inicjatywa wyeksponowania w tym miejscu myśliwca Lim-2.

Za tą inicjatywą stały władze miasta, jak i tutejsze dowództwo wojsk lotniczych. Władze Piły chciały podziękować lotnikom, którzy w 1952 roku przybyli na pilską ziemię i nie tylko bronili polskiego nieba, lecz także pomagali podnosić miasto z wojennych zgliszcz. Na początku lat 70. uznano, że należy pobyt nad Gwdą żołnierzy w stalowych mundurach symbolicznie uhonorować. I tak w 1973 roku, w Święto Lotnictwa, pomnik został odsłonięty i udostępniony społeczeństwu jako symbol lotniczego garnizonu.

Dlaczego stanął właśnie w tym miejscu?

Prawdopodobnie chodziło o to, że kiedyś wiodła tędy główna droga na lotnisko. Ale przecież w sąsiedztwie stało już współczesne osiedle wojskowe, w dużej części lotnicze. Było to zatem miejsce jak najbardziej godne dla podkreślenia idei tego pomnika.

A sam pomnik rzeczywiście szybko stał się bardzo charakterystycznym punktem orientacyjnym. Ludzie mogą nie wiedzieć, gdzie jest ulica Okrzei, Drygasa, czy Spacerowa, ale gdzie jest „koło samolotu”, to wiedzą wszyscy. Tutaj spotykali się, zakochiwali, wspominali swoją służbę w powietrzu. I tak jest do dzisiaj.

Stowarzyszenie, na czele którego stoi pan pułkownik, zabiega o to, by pamięć o historii pilskiego lotnictwa była wciąż żywa…

Pilski Oddział Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP w ramach działalności statutowej od wielu lat utrwala wojskowe tradycje lotnicze w społeczeństwie, zwłaszcza wśród młodzieży. Z własnych skromnych składek utworzyliśmy w starostwie powiatowym salę ,,Centrum Tradycji Wojskowych Garnizonu Piła”. Na cmentarzu komunalnym zbudowaliśmy pomnik ,,Żołnierzom lotnictwa, którzy poświęcili swoje życie Ojczyźnie”, a na lotnisku przy filii Uniwersytetu Adama Mickiewicza pomnik z tablicą poświęconą bazowaniu w tym miejscu 51 Pułku Lotnictwa Szturmowego i 6 Pułku Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego. Na obiektach, w których stacjonowały lotnicze jednostki wojskowe, umieszczone zostały tablice pamiątkowe.

Popularyzując wiedzę o lotnictwie w środowiskach cywilnych, w szczególności wśród młodzieży szkolnej, co roku we współpracy z dyrekcją Szkoły Podstawowej im. Lotników Polskich organizujemy dla uczniów wszystkich szkół podstawowych konkurs ,,Skrzydlaci Rycerze” oraz ,,Bieg Lotnika”. W ramach struktur Uniwersytetu Trzeciego Wieku prowadzimy wykłady na temat historii lotnictwa wojskowego. Mamy swój sztandar i Pilski Krzyż Zasługi ,,Wierni Polsce”. Uczestniczymy we wszystkich uroczystościach świąt państwowych i regionalnych.

^{Pod pomnikiem emerytowani oficerowie lotnictwa: ppłk Jerzy Siwiec, płk Jan Ficerman, mjr Franciszek Dróżka} 

A wracając do pomnika, sukcesywnie upiększaliśmy to miejsce. Pojawił się maszt na flagę lotniczą. W 2013 roku ustawiliśmy obelisk z tablicą, na której wymienione są wszystkie jednostki, jakie stacjonowały w pilskim garnizonie. Z kolei za tablicą, w pocisku od działka z tego samolotu, umieszczona jest informacja o historii samolotu i wspomnianych jednostek Jeśli kiedyś ktoś z potomnych będzie chciał dowiedzieć się szczegółów, to skrywają się one za inskrypcją: „Pamięć tych lat w kamieniu ukryta”.

Były chwile doniosłe. W cieniu skrzydeł samolotu w 2014 roku wręczono naszemu Stowarzyszeniu sztandar ufundowany przez społeczeństwo Piły. Jego matką chrzestną była pani Katarzyna Stokłosa, a ojcem chrzestnym ówczesny prezydent Piły Piotr Głowski. Obok posadzony został „dąb lotnika” - dziś jest to już pokaźne drzewko.

Z tym miejscem wiążą się autentyczne związki uczuciowe. Co prawda w myśl obowiązującego prawa pomnik nie jest obiektem zabytkowym, niewątpliwie jednak stanowi symbol powojennej historii miasta i jego tradycji lotniczych, jest też - o czym już wspomnieliśmy - rozpoznawalnym elementem współczesnego krajobrazu miejskiego Piły. To bardzo ważny symbol. Nas już dawno nie będzie, a on będzie trwać.

Aby trwał, musi być w dobrej kondycji. A z nią nie jest najlepiej, stąd zorganizowana przez Stowarzyszenie zrzutka na remont samolotu Lim-2.

- To prawda - starzejąca się konstrukcja i umocowanie samolotu wymaga prac naprawczych i konserwatorskich. Samolot stoi w tym miejscu 53 lata, był kilka razy malowany, ale to wszystko. Trzeba dokonać przeglądu konstrukcji, przeprowadzić remont i konserwację w celu przywrócenia dawnej świetności samolotu. Jako że przewidywane koszty tego przedsięwzięcia wykraczają poza możliwości finansowe naszej organizacji, postanowiliśmy ogłosić zbiórkę pieniędzy za pośrednictwem portalu Zrzutka.pl. Cieszy nas dotychczasowy odzew, jesteśmy bardzo wdzięczni wszystkim, niezależnie od wpłaconej kwoty.

Zrzutka opiewa na 80 tysięcy złotych i potrwa do końca czerwca. Wystąpimy do Mieleckich Zakładów Lotniczych (nasz Lim-2 to ich samolot licencyjny) oraz zakładów remontowych w Bydgoszczy i Łodzi - poprosimy o blachę aluminiową, odpowiednią farbę, resztę zrobimy własnymi siłami. To wszystko jest do zrealizowania - byle nam nikt w tym nie przeszkadzał.

Kiedy planujecie to przedsięwzięcie sfinalizować?

- Chcielibyśmy zakończyć remont przed zimą. Jeśli będzie gotowe nowe miejsce na posadowienie samolotu (według propozycji miasta sto metrów dalej, przy alei Wojska Polskiego), to zostanie on tam przeniesiony. Jeśli jeszcze takiej decyzji nie będzie, to powróci on do obecnej lokalizacji, a kwestie jego przeniesienia pozostawimy do decyzji władz samorządowych.

Dla nas najważniejsze jest to, by po remoncie samolot oddać na powrót społeczeństwu Piły. I żeby każdy, kto uczestniczył w zbiórce, miał świadomość, że dołożył swą cząstkę na rzecz kultywowania historii pilskiego lotnictwa.

Dziękuję za rozmowę.

TUTAJ możesz wesprzeć remont samolotu Lim-2 Pomnik Lotnika w Pile.